Chưa thấy động lực phát triển đường sắt

Dù có lịch sử phát triển 130 năm, nhưng hiện vận tải đường sắt đang tụt hậu và yếu kém so với các loại hình vận tải nội địa khác, cũng như so với sự tiến bộ của đường sắt thế giới. Sự kém phát triển của vận tải đường sắt không chỉ là câu chuyện của nội bộ ngành. Vì rằng, vận tải đường sắt và đường bộ là hai loại hình phù hợp nhất với đặc điểm địa hình, cũng như điều kiện tài chính của nước ta.

Song thị phần đường sắt là không đáng kể, chiếm tỷ lệ rất nhỏ 1%. Còn đường bộ vẫn đang độc diễn, kéo theo nhiều hệ lụy về ùn tắc, tai nạn giao thông...

Thực tế đang đòi hỏi đường sắt vận chuyển khối lượng lớn, siêu trường, siêu trọng, an toàn, thân thiện môi trường, phát huy tối đa hiệu quả hệ thống giao thông vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tạo động lực phát triển đột phá của vận tải đường sắt là mong muốn của các ĐBQH. Nhưng mong muốn này có lẽ khó thực hiện được nếu không chỉnh sửa, hoàn thiện Luật Đường sắt dự thảo. Theo phân tích ĐB Nguyễn Văn Thể (Sóc Trăng), dự án Luật bổ sung các quy định về chính sách phát triển và ưu đãi với đầu tư vào vận tải đường sắt, nhưng cách thức triển khai lại giao Chính phủ và các bộ, ngành hướng dẫn thực hiện. Hay nói cách khác, dù quy định pháp luật tiến bộ thế nào, cũng chưa thể tác động ngay đến nhà đầu tư, các chính sách ưu đãi sẽ vẫn khó tiếp cận.  

Và từ thực tế, dù đất đai dành cho đường sắt lên đến hơn 6.000ha, nhưng 90% số vốn đầu tư dành cho kết cấu hạ tầng, chỉ 0,16% dành cho liên kết xây dựng các công trình phục vụ hành khách. Trong hơn 271 ga lớn nhỏ trên cả nước hiện nay, chỉ có ga Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Nha Trang mới được đầu tư khang trang, còn ở những địa phương khác hầu như không được đầu tư, hoạt động kém hiệu quả. Trong khi đó, kinh nghiệm trên thế giới cho thấy, việc thu hút doanh nghiệp đầu tư các công trình phục vụ hành khách không chỉ tăng sức cạnh tranh của vận tải đường sắt, mà còn tạo nguồn thu thêm cho ngân sách, có điều kiện để bảo dưỡng hạ tầng tốt hơn. Dự Luật cần đưa ra ưu đãi để thu hút đầu tư vào công trình phục vụ khách hàng, ĐB Tôn Ngọc Hạnh (Bình Phước) đề xuất. 

Còn theo ĐB Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định), trong điều kiện hiện nay, thì tập trung đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa tuyến đường sắt Bắc - Nam là “đầu ra” khả thi duy nhất cho loại hình vận tải này. Do đó, trong tổng số 80 nghìn tỷ đồng dự tính phân bổ cho các dự án trọng điểm quốc gia theo Nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 QH vừa thông qua, cần dành lượng vốn phù hợp cho dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Bắc - Nam, phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt. Theo ĐB Nguyễn Văn Cảnh, việc cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Bắc - Nam hiện có không chỉ giúp giảm chi phí vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa trong nước, mà còn giúp ngành công nghiệp đường sắt phát triển, tăng khả năng nội địa hóa khi thực hiện xây dựng đường sắt tốc độ cao. 

Ngành đường sắt có phát triển được hay không phụ thuộc rất lớn vào quyết tâm của tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức của Bộ Giao thông - Vận tải trong nhiệm kỳ này. Nhiều ĐBQH đã nhấn mạnh như vậy khi cho ý kiến với dự luật. Với vai trò là cơ quan soạn thảo dự án Luật Đường sắt (sửa đổi), Bộ Giao thông - Vận tải cần tập trung bổ sung, hoàn thiện dự thảo, tháo gỡ triệt để những “điểm nghẽn”, tạo động lực phát triển đột phá cho loại hình vận tải còn nhiều tiềm năng này.

(theo daibeunhandan.vn)

( vận chuyển dường sắt, vận chuyển hàng đường sắt)

Bài viết liên quan